PFRON wspiera dostępność

Krzysztof Gawkowski, Premier Ministerstwa Cyfryzacji

Minister cyfryzacji nie mógł osobiście uczestniczyć w konferencji. W związku z tym przygotował i udostępnił wcześniej nagrane wystąpienie.

W nagraniu premier podkreślił, że Światowy Dzień Świadomości Dostępności jest okazją do zwrócenia uwagi na bariery w świecie cyfrowym, które wciąż dotykają osoby ze szczególnymi potrzebami. Zaznaczył, że dostępność oznacza możliwość samodzielnego korzystania z usług i technologii, dlatego stanowi ważny element strategii cyfryzacji państwa.

Premier mówił także o planowanych inwestycjach w rozwój cyfryzacji oraz o wykorzystaniu nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja, do wspierania dostępności. Podkreślił, że oprócz technologii ważne są również kompetencje i edukacja specjalistów w tym obszarze.

Zwrócił uwagę, że dostępność powinna być standardem, a nie dodatkiem, i że nowe przepisy  – Polski Akt Dostępności – nakładają konkretne obowiązki na przedsiębiorców. Na zakończenie podziękował organizatorom i podkreślił znaczenie współpracy w budowaniu dostępności.

Małgorzata Lorek, Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Małgorzat Lorek powitała uczestników i podkreśliła znaczenie dostępności cyfrowej. Zaznaczyła, że Światowy Dzień Dostępności to okazja do podsumowania działań i wskazania dalszych wyzwań.

Podkreśliła, że dostępność powinna być stałym elementem projektów, a nie tylko hasłem. Zwróciła uwagę, że starsze systemy wymagają modernizacji, co wiąże się z czasem i  nakładami.

Wskazała, że PFRON rozwija nowe, bardziej przyjazne rozwiązania dla użytkowników. Zaznaczyła również, że dostępność to standard, a nie wybór.

Na koniec podkreśliła znaczenie współpracy instytucji oraz to, że efekty działań będą służyć wszystkim.

Maja Nowak, Pełnomocniczka do spraw osób niepełnosprawnych

Pani Pełnomocniczka zwróciła uwagę, że dostępność cyfrowa nie jest już tylko obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa, ale stała się ważnym elementem budowania nowoczesnego i sprawiedliwego państwa. Dodała, że wcześniej była postrzegana głównie przez pryzmat regulacji, natomiast dziś uznawana jest za standard jakości i odpowiedzialności.

Podkreśliła, że dostępność to także wyraz szacunku wobec obywateli, ponieważ umożliwia każdemu – niezależnie od wieku, zdrowia czy sprawności – korzystanie z usług, informacji i  technologii.

Wyjaśniła, że dostępność pozwala na samodzielne funkcjonowanie w wielu obszarach życia, takich jak załatwianie spraw urzędowych, praca, edukacja czy utrzymywanie kontaktów społecznych.

Zaznaczyła również, że dla osób z niepełnosprawnościami dostępność jest warunkiem niezależności, a nie tylko udogodnieniem. Dlatego ważne jest, aby była rozwijana nie tylko w administracji publicznej, ale także w sektorze prywatnym.

Na zakończenie życzyła uczestnikom inspirujących dyskusji oraz dalszej współpracy na rzecz tworzenia rozwiązań dostępnych dla wszystkich.

Małgorzata Sokołowska, Zastępca dyrektora Nadzoru i Kontroli w  Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Małgorzata Sokołowska poinformowała, że odczyta list od Minister Marzeny Okły-Drewnowicz, która nie mogła uczestniczyć w wydarzeniu osobiście. Przekazała również, że minister bardzo żałuje swojej nieobecności i liczy na możliwość spotkania w przyszłości.

W odczytanym liście podkreślono, że polityka senioralna ma na celu zapewnienie osobom starszym godnego, bezpiecznego i samodzielnego życia. Zaznaczono, że jednym z jej ważnych elementów jest udział seniorów w świecie cyfrowym.

Wskazano, że kompetencje cyfrowe są dziś niezbędne w codziennym funkcjonowaniu, ponieważ umożliwiają kontakt z innymi, dostęp do usług publicznych oraz zdobywanie informacji.

Podkreślono również, że cyfrowe usługi, takie jak aplikacja mObywatel czy Internetowe Konto Pacjenta, mogą znacząco ułatwić życie osobom starszym i zwiększyć ich samodzielność.

W liście zwrócono uwagę na potrzebę współpracy różnych instytucji przy rozwijaniu dostępności cyfrowej oraz podkreślono, że jest ona warunkiem pełnego uczestnictwa seniorów w życiu społecznym.

Na zakończenie przekazano życzenia owocnych obrad, inspirujących dyskusji oraz tworzenia praktycznych rozwiązań w zakresie dostępności.

Przemysław Herman, Zastępca dyrektora w Departamencie Europejskiego Funduszu Społecznego w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej

Przemysław Herman powitał uczestników i przekazał, że występuje w imieniu minister Moniki Sikory, nieobecnej na konferencji.

Zwrócił uwagę na dane dotyczące dostępności cyfrowej na świecie – podkreślił, że wiele stron internetowych nadal zawiera liczne błędy, co pokazuje, że problem ma charakter globalny.

Wskazał jednak, że w Polsce w ostatnich latach udało się osiągnąć duży postęp w tym zakresie. Podkreślił, że część stron administracji publicznej spełnia już standardy dostępności, choć wciąż wiele wymaga poprawy.

Zaznaczył, że dostępność to proces długotrwały, który wymaga zmiany sposobu myślenia i  budowania odpowiednich nawyków. Podkreślił, że samo wprowadzenie przepisów nie wystarczy – konieczne jest ich realne stosowanie w praktyce.

Poinformował również o pracach nad nowym programem rządowym dotyczącym dostępności, który ma obejmować różne sektory i działania. Jednym z jego celów jest wprowadzenie dostępności jako standardu w większej liczbie programów i wydatków publicznych.

Zwrócił uwagę, że obecnie tylko część inicjatyw uwzględnia kwestie dostępności, dlatego ważne jest jej dalsze upowszechnianie.

Na zakończenie podkreślił znaczenie edukacji, zwiększania świadomości społecznej oraz współpracy między różnymi instytucjami. Dodał, że konferencja jest dobrą okazją do wymiany doświadczeń i rozwijania działań na rzecz dostępności.

Mariusz Jedynak, Wiceprezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Mariusz Jedynak podziękował za zaproszenie oraz pogratulował organizacji konferencji. Podkreślił, że jest to dobra okazja do podsumowania dotychczasowych działań oraz rozmowy o przyszłości dostępności.

Zwrócił uwagę, że świadomość dotycząca dostępności cyfrowej rośnie z roku na rok, także w  instytucjach takich jak ZUS. Jednocześnie zaznaczył, że mimo postępów, wciąż jest wiele do zrobienia, aby osiągnąć pełną dostępność usług cyfrowych.

Podkreślił, że ważne jest określenie czy dostępność cyfrowa powinna być standardem dla wszystkich usług publicznych, czy tylko dodatkiem. Jego zdaniem powinna ona stanowić podstawę funkcjonowania administracji.

Zauważył również, że cyfryzacja nie powinna być celem samym w sobie, ale narzędziem, które ułatwia życie obywatelom. Wskazał, że ważne jest, aby systemy były ze sobą powiązane i nie wymagały od użytkowników wielokrotnego podawania tych samych informacji.

Podkreślił, że celem powinno być budowanie rozwiązań, które wspierają obywateli w  codziennym funkcjonowaniu i zapewniają im wygodny dostęp do usług.

Na zakończenie zaznaczył, że Polska osiągnęła już wiele w obszarze dostępności, ale przed instytucjami nadal stoją kolejne wyzwania.

Blok prezentacji pod tytułem „Czas na zmianę podejścia do dostępności cyfrowej. Model 15 decyzji zarządczych”.

Stefan Wajda, Pracownia dostępności cyfrowej LepszyWeb

Prelegent w ramach swojego wystąpienia podkreślił, że dostępność cyfrowa powinna być postrzegana szerzej – nie tylko jako kwestia techniczna czy zbiór wymagań, ale jako element jakości działania organizacji oraz jakości usług publicznych.

Zwrócił uwagę, że współczesne życie w dużej mierze odbywa się w świecie cyfrowym, dlatego dostęp do usług online stał się warunkiem pełnego uczestnictwa w życiu społecznym. W praktyce oznacza to, że brak dostępności cyfrowej prowadzi do realnego wykluczenia – jeśli użytkownik nie może skorzystać z usługi, to ona dla niego po prostu nie istnieje.

Zaznaczył, że mimo wielu działań i postępów problem nadal występuje. Wynika to m.in. z  dotychczasowego sposobu funkcjonowania instytucji, które nie uwzględniały dostępności jako stałego elementu swoich działań. Dlatego konieczna jest zmiana podejścia – dostępność nie powinna być dodatkiem ani działaniem naprawczym.

Podkreślił, że powinna być uwzględniana już na początku – na etapie projektowania usług, systemów i informacji. W tym kontekście przedstawił znaczenie decyzji zarządczych, zarówno strategicznych (np. włączenie dostępności do zarządzania, określenie odpowiedzialności i  zapewnienie zasobów), jak i operacyjnych (tworzenie dostępnych treści, projektowanie usług, rozwój systemów IT czy uwzględnianie dostępności w zamówieniach).

Na zakończenie zaznaczył, że dostępność jest efektem całościowego działania organizacji i  sposobu jej zarządzania. Odpowiedzialność za nią spoczywa przede wszystkim na kierownictwie, a dalszy rozwój w tym obszarze wymaga zmiany podejścia i konsekwentnych działań.

Panel dyskusyjny „Jak sprawić, aby dostępność cyfrowa stała się czymś naturalnym i powszechnym, a nie dodatkowym wysiłkiem?”

Panel poprowadziła Agnieszka Kurp z Fundacji Widzialni.

W panelu uczestniczyli:

• Marta Wosiecka z Urzędu Zamówień Publicznych,
• Michał Mazur z Ministerstwa Zdrowia,
• Aleksandra Cybulska z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN,
• Tomasz Wojakowski, Pełnomocnik Prezesa Zarządu PFRON ds. dostępności

Panel rozpoczęła Agnieszka Kurp, podkreślając, że dostępność cyfrowa powinna być stałym elementem działania organizacji, a nie jednorazowym zadaniem.

Uczestnicy wskazali, że dostępność staje się naturalna, gdy jest wpisana w codzienne procesy i opiera się na świadomości oraz zaangażowaniu pracowników (Tomasz Wojakowski, Aleksandra Cybulska, Marta Wosiecka, Michał Mazur).

Podkreślono znaczenie połączenia roli liderów i systemowego podejścia, a także potrzebę przekonywania kierownictwa poprzez argumenty biznesowe i prawne. Zaznaczono, że dostępność to wspólna odpowiedzialność całej organizacji oraz że kluczowe są edukacja i  rozwój kompetencji.

Wskazano również na rolę zamówień publicznych w egzekwowaniu standardów. Na zakończenie podkreślono, że o sukcesie decydują: edukacja, systemowe podejście i  konsekwencja w działaniu.

Wystąpienie „Senior Cyfrowy. Użytkownik ostrożny, ale aktywny”.

profesor Aleksandra Wiktorow

Pani profesor podziękowała za zaproszenie i zaznaczyła, że jako osoba starsza mówi o tej grupie z własnego doświadczenia.

Skupiła się na sytuacji seniorów w kontekście korzystania z usług cyfrowych, podkreślając, że starzejące się społeczeństwo sprawia, iż problem dostępności będzie coraz ważniejszy. Przedstawiła dane pokazujące, że choć część seniorów korzysta z bankowości internetowej i  płatności elektronicznych, wielu nadal ma trudności i woli bezpośredni kontakt.

Zwróciła uwagę na zróżnicowanie w tej grupie – młodsi seniorzy radzą sobie lepiej, natomiast starsi mają większe trudności, ponieważ zetknęli się z technologią dopiero w  późniejszym wieku. Podkreśliła, że przeszkodą są nie tylko braki umiejętności, ale też obawy, brak pewności siebie i trudności w korzystaniu z nowych urządzeń.

Zaznaczyła również, że osoby starsze są bardziej narażone na oszustwa, a problem pogłębiają takie bariery jak niższe dochody, słabszy dostęp do sprzętu czy trudności w  uczeniu się nowych rzeczy.

Podkreśliła potrzebę wsparcia seniorów poprzez edukację, dostosowanie usług oraz możliwość kontaktu bezpośredniego z instytucjami. Zaznaczyła jednak, że edukacja jest trudna, ponieważ musi być prowadzona stopniowo i być dostosowana do ich możliwości.

Na zakończenie podkreśliła, że dostępność cyfrowa powinna iść w parze z bezpieczeństwem i  zrozumiałością usług, aby mogły z nich korzystać wszystkie grupy społeczne.

Panel dyskusyjny „Projektowanie cyfrowych usług dla osób powyżej 60. roku życia”.

Panel poprowadził Artur Then z PFRON, który zajmuje się tematyką dostępności.

W panelu uczestniczyli:

• Dorota Orzeszek (Aplikacje Krytyczne),
• Marta Walaszczyk‑Szymańska (ERSTE Bank Polska, Santander – Akademia Dostępności i Bank bez Barier),
• Anna Rabenda (Lubuskie Stowarzyszenie na rzecz Kobiet „Baba emerytka”).

Panel otworzył Artur Then, podkreślając znaczenie dostępności usług cyfrowych dla seniorów.

Monika Marczyk (ZUS) mówiła o wprowadzaniu prostego języka jako standardu, dzięki szkoleniom i pracy z potrzebami klientów.

Anna Rabenda zwróciła uwagę, że seniorzy mają trudności z automatami i chatbotami, wolą kontakt bezpośredni i potrzebują wsparcia oraz edukacji.

Marta Walaszczyk‑Szymańska podkreśliła rolę banków w budowaniu dostępności, bezpieczeństwa i edukacji klientów.

Dorota Orzeszek zaznaczyła, że systemy powinny być proste, przejrzyste i dostosowane do możliwości użytkowników.

W dyskusji wskazano, że przyszłość usług jest cyfrowa, ale konieczne jest zachowanie alternatywy w postaci kontaktu bezpośredniego. Podsumowano, że najlepszym rozwiązaniem jest model wielokanałowy.

Wystąpienie „Dostępność produktów i usług jako obowiązek rynkowy, nowa rzeczywistość po 2025 roku”.

Ewa Kowalewska, prawnik

Ewa Kowalewska podziękowała za zaproszenie i możliwość udziału w wydarzeniu.

W swoim wystąpieniu skupiła się na znaczeniu Polskiego Aktu o Dostępności, podkreślając, że choć często mówi się o nim w kontekście obowiązków i regulacji, to w rzeczywistości dotyczy on przede wszystkim komunikacji.

Zaznaczyła, że komunikowanie się jest jedną z podstawowych potrzeb człowieka, a wraz z  rozwojem technologii coraz częściej odbywa się w przestrzeni cyfrowej. W związku z tym konieczne jest dostosowanie sposobów komunikacji do nowych warunków.

Podkreśliła, że Polski Akt o Dostępności porządkuje zasady funkcjonowania tej komunikacji  – określa prawa i obowiązki różnych podmiotów oraz wyznacza kierunek zmian.

Zwróciła uwagę, że nowa rzeczywistość cyfrowa dotyczy wszystkich – zarówno instytucji, przedsiębiorców, jak i użytkowników. Obejmuje szeroki zakres usług i produktów, które są częścią codziennego życia.

Wyjaśniła również, że potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami zawsze istniały, jednak zmieniła się forma ich realizacji wraz z przenoszeniem wielu usług do świata online.

Podkreśliła, że dostępność nie powinna być postrzegana jedynie przez pryzmat kosztów czy opłacalności, ale przede wszystkim jako element budowania lepszej komunikacji i równych szans dla wszystkich.

Na zakończenie zaznaczyła, że Polski Akt o Dostępności daje szansę na poprawę jakości komunikacji i funkcjonowania społeczeństwa, dlatego warto rozwijać rozwiązania, które uczynią jego założenia powszechną praktyką.

Panel dyskusyjny „Rola dostępności cyfrowej w sektorze prywatnym”.

Moderatorem panelu był Wojciech Bożek.

W dyskusji udział wzięli:

• Piotr Witek (Utilitia),
• Aneta Dąbrowska (Business Accessibility Forum),
• Michał Sas (Rzecznik Finansowy),
• Paweł Zagaj (Związek Banków Polskich).

Na początku podkreślono, że panel dotyczy relacji między regulatorem, biznesem i  konsumentem oraz kwestii kosztów, konkurencyjności i bezpieczeństwa.

Michał Sas wskazał na rolę dialogu i edukacji w relacjach nadzorczych, przy rosnącym znaczeniu kontroli.

Paweł Zagaj podkreślił, że nowe regulacje wymuszają duże zmiany w sektorze bankowym.

Aneta Dąbrowska zaznaczyła znaczenie współpracy i edukacji w procesie wdrażania dostępności.

Piotr Witek zwrócił uwagę na rozbieżność między teorią a praktyką, wskazując, że część instytucji ma odpowiednie procedury, ale ich nie wdraża.

Wskazano, że brak dostępności generuje koszty (utrata klientów, reputacja), a jej wdrażanie , choć kosztowne na początku, to przynosi korzyści i może stanowić przewagę konkurencyjną. Podkreślono też, że dostępność i bezpieczeństwo powinny być rozwijane równolegle.