PFRON wspiera dostępność

Polski Akt o Dostępności

Jaki sprzęt komputerowy zostanie objęty Polskim Aktem o Dostępności? Czy obejmie to klawiatury, monitory, myszki?

Polski Akt o Dostępności obejmuje sprzęt komputerowy ogólnego przeznaczenia oraz systemy operacyjne (np. komputery stacjonarne, laptopy, smartfony, tablety). Te produkty muszą spełniać określone wymagania dostępności.

Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych w Art. 8. pkt 4 wprowadziła wymóg tworzenia i publikowania Deklaracji dostępności. Ustawa dotycząca podmiotów komercyjnych z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze nie ma podobnego zapisu. Czy zatem sklepy internetowe powinny przedstawiać użytkownikom wyniki oceny zapewnienia dostępności cyfrowej? A jeśli tak gdzie opisane są wymogi na ten temat?

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze nie nakłada na usługodawców obowiązku publikowania deklaracji dostępności stron internetowych i aplikacji mobilnych ich sklepów online.

Obowiązek publikacji deklaracji dostępności dla każdej strony internetowej i aplikacji mobilnej dotyczy tylko podmiotów publicznych i wynika z ustawy z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych . Deklaracja dostępności to opis dostępności cyfrowej strony internetowej lub aplikacji mobilnej podmiotu publicznego. Informuje również osoby z niepełnosprawnościami o kwestiach dostępności architektonicznej podmiotu publicznego.

Natomiast na gruncie art. 32 i 33 ustawy o zapewnieniu wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (PAD) – usługodawca przeprowadza ocenę zgodności usługi z wymaganiami dostępności i w związku z tym jest zobowiązany zadeklarować zgodność usługi z wymaganiami dostępności. W regulaminie świadczenia usług lub innym równoważnym dokumencie usługodawca podaje do publicznej wiadomości, w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej oraz w sposób dostępny dla osób ze szczególnymi potrzebami określony w art. 12 ust. 2 ustawy, informacje: o oferowanej i świadczonej usłudze, niezbędne do korzystania z usługi i o tym, w jaki sposób usługa spełnia wymagania dostępności.W przypadku gdy usługa nie spełnia wymagań dostępności, usługodawca ma także obowiązek podejmować działania naprawcze niezbędne do zapewnienia zgodności usługi z tymi wymaganiami. Usługodawca ma też obowiązek niezwłocznie poinformować właściwy organ nadzoru rynku, o którym mowa w art. 38 ust. 3 ustawy, o niespełnianiu przez usługę wymagań dostępności, podając informacje na temat niespełniania wymagań dostępności oraz o podjętych działaniach naprawczych.

Podsumowując nowa ustawa nie nakłada na podmioty gospodarcze obowiązku publikowania deklaracji dostępności ich stron internetowych ani aplikacji mobilnych. Obowiązek ten dotyczy tylko adresatów ustawy o dostępności cyfrowej, czyli podmioty publiczne. Warto podkreślić, że obie ustawy określają różne wymogi dostępności i mają różny zakres podmiotowy. Ustawao zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze – określa wymogi dostępności dla produktów i usług i dotyczy podmiotów gospodarczych. Natomiast ustawa o dostępności cyfrowej – określa wymogi dostępności dla stron internetowych i aplikacji mobilnych i dotyczy tylko podmiotów publicznych.

Deklaracja dostępności, którą sporządzają podmioty publiczne, ma określony wzór i jasno sprecyzowane miejsce, w którym jest publikowana (Ustawa o dostępności cyfrowej art. 10).Natomiast w przypadku oceny dostępności nie ma sprecyzowanej formy, a ustawodawca nie wskazuje jednoznacznego katalogu informacji, którą powinna zawierać.Jednocześnie ustawodawca nakłada na podmioty gospodarcze szereg dodatkowych obowiązków sprawozdawczych. Podmioty gospodarcze mają więc większą swobodę w sposobie realizacji wymogów dostępności, ale jednocześnie zobowiązane są do aktywnego monitorowania i poprawy swoich usług.

Czy transport publiczny został wyłączony z ustawy? Jeśli tak, to dlaczego?

Przepisy ustawy stosuje się do oferowanych lub świadczonych na rzecz konsumentów usług towarzyszących usługom autobusowego i autokarowego transportu pasażerskiego, usługom wodnego transportu pasażerskiego oraz usługom lotniczego i kolejowego transportu pasażerskiego.

Polski Akt o Dostępności nie ma zastosowania do usług samorządowej komunikacji przewozów pasażerskich na przykład gminnych, powiatowych i wojewódzkich, z wyjątkiem usług dostarczania informacji za pomocą interaktywnych terminali.

Jak i kiedy przedsiębiorcy powinni informować właściwe organy o niespełnianiu wymogów? W szczególności chodzi o sytuacje w których przedsiębiorcy wdrażają jeszcze wymogi dostępności na swoich stronach internetowych. Czy informacje te powinny zostać wysłane w dniu wejścia w życie ustawy?

Przedsiębiorcy powinni informować właściwe organy o niespełnianiu wymogów dostępności niezwłocznie po stwierdzeniu takiego faktu. Informacje te powinny być wysłane w dniu wejścia w życie ustawy lub jak najszybciej po stwierdzeniu niespełniania wymogów. Powyższa informacja powinna zawierać informacje na temat niespełniania wymagań dostępności oraz o podjętych działaniach naprawczych.

Przedsiębiorcy powinni więc poinformować organ o niespełnieniu wymagań, przy początkowej ocenie zgodności usługi z wymaganiami dostępności lub w trakcie monitorowania standardów. Zawsze w momencie, gdy usługodawca ustali, że usługa nie spełnia wymagań dostępności, ma obowiązek poinformować o tym organ nadzoru.   

Jeśli chodzi o formę w jakiej przedsiębiorca powinien tę informacje przekazać, to nie sprecyzowano tego w ustawie. W takiej informacji powinny być dane o niespełnieniu wymagań oraz o podjętych działaniach naprawczych. Obowiązek ten należy interpretować tak, że informacja powinna być wyczerpująca, ale powinna zawierać istotne informacje, więc nie powinna być nadmiernie sformalizowana czy przesycona szczegółami technicznymi.

Natomiast zgodnie z art. 86 PAD przepisów ustawy nie stosuje się do stron internetowych i aplikacji mobilnych w odniesieniu do treści:

1. zarejestrowanych z wyprzedzeniem mediów zmiennych w czasie opublikowanych przed dniem wejścia w życie ustawy;
2. będących plikami dokumentów opublikowanymi przed dniem wejścia w życie ustawy;
3. zarchiwizowanych, które nie były aktualizowane ani edytowane od dnia wejścia w życie ustawy.

Czy w przypadku podmiotów komercyjnych odroczenie koniecznosci dostosowania do EAA do roku 2030 dotyczy tylko urządzeń/produktów typu biletomat, czy usługa handlu internetowego (sklep internetowy) też może powoływać się na to odroczenie?

Odroczenie obowiązku dostosowania do wymagań Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA) do roku 2030 dotyczy również usług handlu elektronicznego (np. sklepu internetowego) – ale tylko w konkretnych okolicznościach.

Do 28 czerwca 2030 r. usługodawca może nadal oferować lub świadczyć usługi, korzystając z produktów niespełniających wymagań dostępności, jeśli te produkty były już wykorzystywane do świadczenia usług tego samego rodzaju przed 28 czerwca 2025 r.

Jako produkt należy rozumieć produkty wymienione w art. 3 ust 1. ustawy.

Czy jeśli jest błąd na stronie, a nie ma określonego przypadku w WCAG, to czy muszę go poprawić?

Tak, każdy błąd na stronie, który wpływa na dostępność, powinien być poprawiony, nawet jeśli nie jest bezpośrednio określony w WCAG. Ważne jest, aby strona była jak najbardziej dostępna dla wszystkich użytkowników.

Zapewnianie dostępności podmiotów publicznych

Czy ustawa z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej (...) dotyczy uczelni niepublicznych?

Zakres podmiotowy ujęto w art. 2 Ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (UoDC).

Uczelnie niepubliczne nie są podmiotami publicznymi w rozumieniu ustawy.

Po pierwsze uczelnie niepubliczne nie są jednostkami sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (status taki przysługuje wyłącznie uczelniom publicznym);

Po drugie uczelnie niepubliczne nie są państwowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej (co wynika wprost z treści art. 13 ust. 1 pkt ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce który wskazuje, że ich założycielami są podmioty niepubliczne oraz przyznaje uczelniom niepublicznym osobowość prawną);

Po trzecie uczelnie niepublicznie nie są podmiotami prawa publicznego, o których mowa art. 2 pkt 3 UoDC. Jakkolwiek bowiem są tworzone w celu realizacji zadań publicznych to analiza ich statusu prawnego wskazuje na brak faktycznych zależności od innych instytucji prawa publicznego, jednostek sektora finansów publicznych lub państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej przez powiązania finansowe, właścicielskie lub kontrolno-nadzorcze. Przede wszystkim brak jest podstaw do przyjęcia, że działalność uczelni niepublicznych finansowana jest w ponad 50% przez instytucje prawa publicznego (uczelnie niepubliczne nie są finansowane ze środków publicznych, lecz otrzymują jedynie wsparcie finansowe dotyczące niektórych obszarów działalności). Podmioty publiczne nie sprawują również nadzoru nad działalności uczelni niepublicznych. Dla wypełnienia ww. warunku konieczne jest ustalenie, iż inna instytucja publiczna sprawuje nad podmiotem prawa publicznego nadzór, który może zmienić się w formę koordynacji lub kierowania działalnością takiego podmiotu. Chodzi zatem o takie powiązanie z sektorem publicznym, które byłoby równe w skutkach z powiązaniem towarzyszącym występowaniu pozostałych dwóch przesłanek, których istnienie daje sektorowi publicznemu możliwość wywierania wpływu na decyzje podmiotu publicznego.

Po czwarte nie są organizacjami pożytku publicznego, o których mowa w art. 2 pkt 5 UoDC. Nie prowadzą bowiem działalności w obszarze ochrony i promocji zdrowia, działalności na rzecz osób niepełnosprawnych, działalności na rzecz osób w wieku emerytalnym.

Jeżeli dążymy do powszechnej dostępności w naszym kraju, chcąc wypełnić postulaty wynikające z Konwencji OZN o prawach OZN, a statystyka z lutego 2025 wskazuje na istnienie 95% słabości WCAG, to jaki poziom poprawy tego stanu, uznalibyśmy za sukces wszystkich działań, o których mówimy w dniu dzisiejszym, biorąc uwagę, że jest to proces żmudny, ale niezbędny dla wykorzystania potencjału państwa do roku 2030? Innymi słowy, jaka jest wizja poprawy dostępności cyfrowej w Polsce za 4-5 lat?

W 2019, gdy weszła w życie ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych liczyliśmy na to, że w ciągu dziesięciolecia 2020-2030 uda się wdrożyć zasady dostępności cyfrowej w polskiej administracji. Obecnie, będąc w połowie tego okresu zdajemy sobie sprawę, że wyzwanie to jest o wiele trudniejsze do realizacji niż myśleliśmy. I choć stan dostępności cyfrowej wciąż się poprawia, to nie można liczyć na to, że do końca dziesięciolecia strony internetowe i aplikacje mobilne będą już w całości dostępne. Barierą jest przede wszystkim brak wiedzy w tej dziedzinie, ale również brak powszechnego przekonania o konieczności dbania o tę dostępność u decydentów na każdym szczeblu. Ten stan Ministerstwo Cyfryzacji stara się zmieniać swoimi programami edukacyjnymi i kampaniami informacyjnymi. Dostępność cyfrowa jest wciąż często traktowana jako źródło utrudnienia "normalnego działania urzędu", a nie jako naturalny element tego działania. Tak więc osiągnięcie zadowalającego stanu dostępności cyfrowej połowy stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych w Polsce w 2030 będzie można uznać naszym zdaniem za sukces.

Współpraca z dostawcami oprogramowania

Wdrażając rozwiązania BI-we oparte na rozwiązaniach pudełkowych Microsoftu spotykaliśmy się z barierą po stronie giganta technologicznego, który dostępność cyfrową traktuje "po swojemu", niekoniecznie tak, jak chcielibyśmy, chcąc spełnić kryteria WCAG. Czy jest prowadzony dialog pomiędzy instytucjami państwowymi a Microsoftem w celu wyegzekwowania obowiązujących w Polsce wymagań WCAG w oprogramowaniu Power BI?

Nie prowadzimy obecnie takiego dialogu.

Pozostałe zagadnienia dotyczące dostępności cyfrowej

Czy mogą Państwo polecić narzędzia wspierające tworzenie tekstów alternatywnych?

ChatGPT, Copilot, Google Gemini, Claude, https://alttext.ai/

Jakie jest stanowisko Ministerstwa Cyfryzacji odnośnie do stosowania nakładek dostępnościowych na strony internetowe w celu zapewnienia ich dostępności?

Jesteśmy przeciwni stosowaniu rozwiązań zastępczych wobec literalnego wdrażania wymagań Ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Doświadczenie pokazuje, że rozwiązanie takie jak nakładki nie zapewnia dostępności strony.

Proszę o rozstrzygnięcie dylematu: ustawa o dostępności cyfrowej w tym WCAG nie wskazuje stylu fontu i jego rozmiaru, natomiast załącznik nr 2 do wytycznych równościowych wskazuje konkretne przykłady i wielkości minimum (w dokumentach i prezentacjach). Jeśli pytamy AI możemy równolegle otrzymać 2 sprzeczne w tym zakresie informacje. Czyli jak być powinno? a może po prostu może być?

W fontach proszę szukać takich, które pozwalają łatwo odróżniać znaki miedzy sobą. Fajnie opisuje to Google - Wprowadzenie dostępności w typografii . Pokazuje na co zwracać uwagę. Dostępnych krojów czcionek jest wiele.

Czy Ministerstwo Cyfryzacji uruchomi piaskownicę innowacji dostępności AI ?

W kontekście dostępności cyfrowej Ministerstwo Cyfryzacji planuje utworzenie rozwiązania w formie czata wspierającego osoby zajmujące się tym tematem.

Czy będzie kontynuacja programu Dostępna Przestrzeń Publiczna - bardzo długo na to czekamy…

Planujemy kontynuować wsparcie dla dostępności w ramach programu Dostępna Przestrzeń Publiczna. Obecnie analizujemy, które moduły będą mogły wejść do realizacji. Decyzję ogłosimy w możliwie najkrótszym czasie.

Z czego wynika jaki poziom WCAG 2.1 powinien spełnić przedsiębiorca? W WCAG 2.1 poziom A został określony jako minimalny poziom umożliwiający zapewnienie dostępności strony internetowej.

Poziom WCAG 2.1, który powinien spełnić przedsiębiorca, wynika bezpośrednio z ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (PAD), która wdraża Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 (Europejski Akt o Dostępności).

Norma EN 301 549 V3.2.1 odnosi się do WCAG 2.1 na poziomie A i AA dla stron internetowych, dokumentów cyfrowych oraz oprogramowania.

Poziom A samodzielnie nie jest wystarczający — musi być łączony z poziomem AA,natomiast poziom AAA nie jest wymagany.

Dla przedsiębiorców oznacza to, że muszą zapewnić, by ich produkty cyfrowe spełniały pełen zestaw kryteriów sukcesu z poziomu A oraz AA WCAG 2.1, zgodnie z normą EN 301 549 V3.2.1.

Jaki jest budżet przeznaczony na przygotowanie i wdrożenie narzędzia  AI poświęconego dostępności?

Projekt realizujemy w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus:

• wartość Projektu — 10 479 700,00 zł;
• wysokość finansowania Projektu z Funduszy Europejskich —8 647 848,44 zł